System Jawne Partie - podsumowanie pierwszego roku działalności
15 lipca 2024 roku w serwisie Jawne Partie został podsumowany dokładnie rok działalności systemu.
15 lipca 2023 roku - uruchomiony został serwis udostępniający połączone rejestry partii politycznych w Polsce: rejestry wpłat i rejestry umów. W roku 2023 funkcjonował jako portal Jawne Wybory, a od początku roku 2024 serwis działa jako portal Jawne Partie. Funkcjonowanie serwisu jest wspierane przez Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców oraz przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska.
Autor deklaruje, że od kilkunastu lat obserwując działania władz swojej gminy przygląda się szczególnie inwestycjom i zawieranym umowom. W BIP-ie tejże gminy jest prezentowany rejestr umów zawieranych przez władze gminy. Ma on postać kilku plików PDF na każde półrocze. To utrudnia wyszukiwanie konkretnych informacji. Dlatego w połowie 2022 roku rozpoczął prace nad projektem Jawne Umowy, który miał prezentować rejestry umów w postaci portalu WWW z wyszukiwarką.
Wsparcia dla realizacji tego projektu udzielił w postaci grantu Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców. Projekt ten współgrał z ideą centralnego rejestru umów, który z trudem powstaje i co rusz odkładane jest jego uruchomienie. System Jawne Umowy okazał się tak trafną ideą, że w roku 2023 jego utrzymanie wsparła Sieć Obywatelska Watchdog Polska.
Rok 2023 był rokiem wyborczym, a ponadto od pół roku (dokładnie: od 1 lipca 2022 roku) istniał obowiązek publikowania przez partie polityczne rejestrów: wpłat (darowizn) i zawieranych umów. Nie funkcjonował jeden rejestr udostępniający w jednym miejscu informacje ze wszystkich partyjnych rejestrów.
Wówczas to zrodził się pomysł, aby w oparciu o mechanizm systemu Jawne Umowy zbudować analogiczny system dla rejestrów partyjnych. Wydawało się to szczególnie istotne w obliczu nadchodzących wyborów parlamentarnych - pokazać zainteresowanym jak partie polityczne realizują obowiązek przejrzystości i jawności finansowania.
Pomysł zrodził się w styczniu 2023 - gdy zarejestrowana została domena dla planowanego systemu Jawne Wybory. Dwa miesiące później - w połowie marca 2023 roku - rozpoczęły się prace analityczne, organizacyjne i informatyczne, które okazały się ogromnym wyzwaniem wobec różnorodności danych udostępnianych przez partie polityczne.
Po około czterech miesiącach prac system Jawne Wybory wystartował 15 lipca 2023 roku. Monitorował wówczas rejestry wpłat i umów dla 17 partii politycznych. Na koniec roku 2023 monitorowanych było już 30 partii i ich rejestrów. System był również w roku 2023 przedmiotem kilkunastu publikacji w mediach ogólnopolskich.
Z początkiem listopada 2023 roku w systemie Jawne Wybory udostępniana została baza partii politycznych w Polsce. Zbudowana w oparciu o rejestr Sądu Okręgowego w Warszawie i rozszerzona o informacje adresowe, kontaktowe oraz informacje o publikowanych przez te partie rejestrach.
Początek roku 2024 to niespodzianka dla użytkowników - system Jawne Wybory przestał działać, ale całość jego zasobów została przeniesiona do nowego, docelowego systemu - Jawne Partie. To przełom, który wynikał z tego, że zawartość bazy danych portalu ustabilizowała się i rozwinęła w kierunku monitorowania finansów partyjnych. Nie były to informacje stricte wyborcze, ale właśnie dotyczące partii - stąd nazwa: Jawne Partie.
Rok 2024 jest przełomowy także z innych powodów - w połowie kwietnia system Jawne Partie udostępnił dane z monitorowania 100% istniejących rejestrów partyjnych! Tym samym można pokusić się o nazwanie systemu Jawne Partie centralnym rejestrem wpłat i umów partii.
Rok 2024 to także sukces innego rodzaju - Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców po raz kolejny przyznał grant na utrzymanie i rozwój mechanizmu informatycznego będącego sercem systemów Jawne Partie i Jawne Umowy. Pozwoli to na bezproblemowe utrzymanie ciągłości działania systemów Jawne Partie i Jawne Umowy.
Obecnie system Jawne Partie to portal udostępniający:
- połączone rejestry wpłat (darowizn) ze 100% partii publikujących takie rejestry
- połączone rejestry umów ze 100% partii publikujących takie rejestry
- bazę partii politycznych w Polsce z poszerzonym zakresem informacji
- wyszukiwarkę i mechanizm filtrowania dla publikowanych rejestrów
- czarną listę partii nie realizujących obowiązku publikacji rejestrów
Informacje w systemie są aktualizowane cyklicznie: rejestry - co miesiąc, baza partii - kwartalnie.
Celem działania systemu jest nieustannie propagowanie jawności i przejrzystości finansowania partii politycznych, a także dążenie do publikowania przez wszystkie partie obowiązkowych rejestrów. Celem „dalekosiężnym” jest doprowadzenie do powstania centralnego rejestru wpłat i umów partii - zbudowanego i utrzymywanego przez polskie władze centralne.
Bieżącym celem działania Jawnych Partii jest utrzymanie 100%-ego monitorowania rejestrów partyjnych, cykliczna aktualizacja danych w bazie systemu oraz - w miarę możliwości - rozwój systemu.
Jednymi z ambitniejszych, według autora, zamierzeń są: udostępnianie plików z danymi do samodzielnej analizy i obróbki oraz zbudowanie bazy danych dla rejestrów tak, aby można było w przyszłości myśleć o wydajniejszym mechanizmie wyszukiwania i filtrowania (obecnie dane są w wewnętrznej strukturze bazy modułu wyszukiwania, co utrudnia swobodny dostęp do nich z poziomu innych aplikacji).
Źródła
[edytuj | edytuj kod]- Artykuł wykorzystuje materiał pochodzący z tekstu „System Jawne Partie - podsumowanie pierwszego roku działalności”, którego autorem jest Grzegorz Krakowiak, opublikowanego w serwisie jawnepartie.pl na licencji CC-4.0 International (więcej informacji).