2010-07-19: Dziesięć lat pracy konstelacji Cluster

Z Wikinews, wolnego źródła informacji.
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
poniedziałek, 19 lipca 2010
Nauka
N icon science.png

16 lipca 2000 roku w przestrzeń kosmiczną trafiły dwa pierwsze satelity konstelacji Cluster: Samba i Salsa. Trzy tygodnie później kolejne dwa: Tango i Rumba. Satelity Cluster obserwują Słońce już przez dekadę i została przedłużona do 2012 roku. Początkowo ich misja miała trwać 2 lata.

Cztery satelity Europejskiej Agencji Kosmicznej, Rumba, Samba, Salsa i Tango tworzą konstelację badającą oddziaływanie wiatru słonecznego z ziemską magnetosferą. Monitorują jej aktywność dostarczając istotnych danych o zagrożeniach aktywnością słoneczną.

Budowa drugiego (FM2) statku oryginalnej czwórki Cluster, 1995

Zastosowanie czterech jednakowych statków prowadzących wspólne obserwacje tego samego obszaru przestrzeni kosmicznej umożliwia zbieranie danych przestrzennych, tj. 3D.

Dzięki satelitą Cluster odkryto między innymi ciemne zorze (inaczej antyzorze – obszary jonosfery pozbawione elektronów) i zebrały pierwsze dane trójwymiarowe obszarów rekoneksji pola magnetycznego. Na Słońcu proces ten jest odpowiedzialny za koronalne wyrzuty materii. Rekoneksja ziemskiego pola magnetycznego daje zaś początek zorzom polarnym. Dokładne zbadanie procesu rekoneksji magnetycznej jest ważne nie tylko w astrofizyce. Od umiejętności unikania tego procesu zależy również przyszłość reaktorów fuzyjnych.

Orbita konstelacji Cluter w ciągu 7 dni począwszy od 21 marca 2004. Zielona siatka reprezentuje falę uderzeniową wiatru słonecznego. Niebieska – magnetopauzę.

Początek misji Cluster był bardzo pechowy. Satelity miały trafić na orbitę 4 czerwca 1996, aby wraz z amerykańsko-europejską sondą SOHO wspólnie prowadzić obserwacje Słońca w ramach programu Solar Terrestial Science Program (STSP). Wszystkie cztery statki wystartowały jedną rakietą, a był to pierwszy start rakiety Ariane 5, wówczas nowej rakiety Europejskiej Agencji Kosmicznej. Start zakończył się spektakularną porażką. Nowa rakieta zeszła z kursu i musiała zostać zniszczona wraz z ładunkiem. Przyczyną był błąd w oprogramowania rakiety, zapożyczonego z poprzedniego modelu Ariane 4. Misji Cluster nie zarzucono. W cztery lata powstały 4 nowe statki. Tym razem wyniesiono je dwójkami, za pomocą rakiety Sojuz. Pomyślne wystrzelenie Cluster (a w zasadzie Cluster II) umożliwiło wypełnienie założeń programu STSP.

Od tego czasu statki poruszają się w formacji, zmieniając położenie względem siebie. Z uwagi na ich dobry stan techniczny, misję Cluster przedłużono do 2012 roku.

Źródła[edytuj]