Fake news o zakazie mammografii powraca. Szwajcaria i inne państwa wciąż prowadzą badania przesiewowe

sobota, 6 grudnia 2025

W polskim internecie ponownie 1 grudnia 2025 roku pojawiły się fałszywe informacje, jakoby Szwajcaria zakazała wykonywania mammografii, a badania miały być rzekomo zawieszone także w Kanadzie, Włoszech, Szkocji i Australii. Przekaz ten ma zniechęcać kobiety do udziału w badaniach przesiewowych. Informacje są jednak nieprawdziwe, a eksperci ostrzegają, że ich powielanie może szkodzić zdrowiu publicznemu.

Do dezinformacji doszło m.in. na platformie X, gdzie 1 grudnia 2025 roku użytkownik twierdził, że „Szwajcaria jako pierwsza zakazała mammografii”. Wpis powielał również tezy o rzekomej szkodliwości badania i podał nieprawdziwe dane sugerujące, że wyniki mammografii są w większości fałszywie dodatnie. Post wygenerował dziesiątki tysięcy wyświetleń.

Szwajcaria mammografii nie zakazała

Fałszywy przekaz o „zakazie” funkcjonuje w sieci od 2014 roku i dotyczy raportu nieistniejącej już Szwajcarskiej Rady Medycznej (SMB). Był to organ doradczy, którego krytyczne stanowisko wobec badań przesiewowych nie miało charakteru wiążącego i zostało później szeroko skrytykowane przez środowiska medyczne jako metodologicznie wadliwe.

W 2022 roku rada została rozwiązana. Zasady wykonywania mammografii w Szwajcarii nie uległy zmianie — to kantony ustalają programy badań. Według danych organizacji Swiss Cancer Screening, 15 z 26 kantonów prowadzi bezpłatne programy mammograficzne dla kobiet od 50. roku życia, a kolejne planują ich wdrożenie. Koszty pokrywają kasy chorych.

Szwajcarski Federalny Urząd Zdrowia Publicznego wielokrotnie podkreślał, że żaden zakaz nigdy nie został wprowadzony.

Kanada, Włochy, Szkocja i Australia również prowadzą badania

Nieprawdziwe są również twierdzenia, że programy mammograficzne zostały zawieszone w innych krajach.

Kanada – darmowa mammografia dla kobiet 50–74 lata dostępna jest we wszystkich prowincjach i większości terytoriów.
Włochy – program obejmuje kobiety 50–69 lat, w niektórych regionach 45–74 lata; badania są bezpłatne.
Szkocja – zaproszenia na badania przesiewowe kierowane są do kobiet 50–70 lat co trzy lata.
Australia – bezpłatne badania dla kobiet powyżej 40 lat, z zaproszeniami dla grupy 50–74 lata.

W żadnym z tych państw nie doszło do zakazania lub przerwania programów przesiewowych.

Tezy o szkodliwości mammografii — również nieprawdziwe

W sieci powielane są również teorie sugerujące, że mammografia:

daje rzekomo „50–60 proc. fałszywych pozytywów”,
„uszkadza tkankę piersi poprzez silny ucisk”,
„wywołuje powstawanie nowych guzów”,
„naraża na radioaktywne promieniowanie w dawkach zagrażających zdrowiu”.

Twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w badaniach naukowych. Analizy medyczne wykazują, że:

ryzyko fałszywie dodatniego wyniku w ciągu 10 badań wynosi ok. 20 proc.,
dawka promieniowania podczas mammografii jest niska i bezpieczna,
brak dowodów, by ucisk piersi podczas badania powodował rozwój nowotworów,
mammografia jest jednym z najskuteczniejszych badań przesiewowych w kierunku raka piersi.

Eksperci, m.in. onkolodzy kliniczni, podkreślają, że rozsiewane w internecie fałszywe informacje mogą zniechęcać kobiety do badań, co prowadzi do późniejszego wykrywania nowotworów i zwiększa ryzyko zgonów.

Mammografia w Polsce

W Polsce program bezpłatnych badań przesiewowych kierowany jest do kobiet w wieku 45–74 lata. Badanie można wykonać w placówkach stacjonarnych oraz w mobilnych mammobusach. Informacje o dostępnych terminach udostępniane są na stronie Pacjent.gov.pl.

Rak piersi pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce, stanowiąc ponad 20 procent wszystkich zachorowań na nowotwory. Wczesna diagnostyka zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Źródła

Zuzanna Karczewska – FAŁSZ: Szwajcaria zakazuje, w Kanadzie i Włoszech też już nie robią? O co chodzi z mammografią – TVN24, 6 grudnia 2025
Szwajcaria wcale nie zakazała nie zakazała badań. To fake news – Medonet, 17 kwietnia 2025
Kamil Karpowicz – Szwajcaria zakazała mammografii? Ekspert obala mity – Zwrotnik Raka, 19 sierpnia 2025
@WeryfikacjaNASK – Post na profilu x.com – X.com, 30 października 2023